1. Trochę teorii na temat kolorów i druku

2. Jak przygotować nadruk na płytę ?

3. Jak przygotować projekt poligrafii ?

4. Jak dostarczyć materiały do druku ?

1. Trochę teorii na temat kolorów i druku

RGB czy CMYK

Czerwony, Zielony i Niebieski (Red, Green, Blue) to kolory „addytywne”. Jeśli połączymy czerwony, zielony i jasno niebieski otrzymamy jasny biały. To zasada, na której bazuje Twój telewizor oraz ekran na który teraz patrzysz.

Cyan, Magenta i Yellow to kolory „subtraktywne”. Jeśli zadrukujemy białą kartkę papieru cyanem, magentą lub żółtym wchłoną one całkowicie światło padające na papier i to co tak naprawdę ukaże się naszym oczom to idealna czerń!

W praktyce druk subtraktywnymi kolorami może powodować pewne niedoskonałości sprawiające, iż światło nie zostanie do końca pochłoniętę. Działają one bardzo dobrze w przypadku jasnych kolorów, ale kiedy połączymy je wszystkie razem wówczas rezultatem może być brudny brązowy, a nie czarny. By otrzymać prawdziwe, ciemne kolory, czarny dodawany jest w proporcjonalnie zwiększonych ilościach tak by kolor ciemny był coraz ciemniejszy. Ten element nazywamy komponentem „K” w CMYKu. Czarny kolor symbolizuje „K” by uniknąć niejasności z niebieskim (BLUE − B).

Kolory dodatkowe, lub system RGB, to optymalizacja umożliwiająca podgląd na ekranach komputerowych oraz „coś” co wykorzystywane jest w urządzeniach skanujących. Świat druku obraca się jednak w kręgu kolorów subtraktywnych, czyli w systemie CMYK.

RGB	CMYK

Ooops!
Jednym z grzechów głównych niedoświadczonych grafików jest dostarczanie plików RGB. W konsekwencji tego zanim prześlemy materiały do dalszej obróbki musimy otrzymać akceptację przekonwertowania plików na CMYK. Zazwyczaj przy takim przeformatowaniu kolory nie ulegają istotnym zmianom, ale może się jednak zdarzyć, że podczas konwersji zmienia się całkowicie tonacja kolorystyczna. Każdy musi być świadomy, że nie ma możliwości uzyskania w CMYK-u tak głębokiego koloru ciemno niebieskiego jak w RGB, bez względu na to jak bardzo będziemy się starać. Warto o tym pamiętać! Pomocnym w takim wypadku okaże się program Adobe Photoshop, dzięki któremu możemy zobaczyć jak wydruk w CMYK-u będzie się prezentował na papierze.

GAMUT (przestrzeń kolorów)

Gamut to kompletna gama kolorów, którą może odzwierciedlić dane urządzenie. Każda drukarka biurowa ma mniejsze lub większe problemy z drukiem pełnej kolorystyki. Powyższy obrazek ilustruje różnicę między jasnym monitorem, a wydrukiem z drukarki atramentowej.

Jeśli dostarczone przez Ciebie pliki zawierają kolory RGB musimy je przekonwertować, a to wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Kolor nazywany jest niezgodnym z gamutem, jeśli nie można go dokładnie przełożyć z jednego do drugiego urządzenia nie tracąc przy tym tonacji kolorystycznej. Na przykład: zakres kolorów, które może odtworzyć monitor komputerowy lub drukarka laserowa RGB jest znacznie większy niż ten z drukarki offsetowej. Typowy gamut CMYK jest mniejszy niż typowy gamut RGB. Właśnie, dlatego kolory przekonwertowane z RGB na CMYK stają się ciemniejsze i tracą jaskrawość. Najprawdopodobniej efekt ten występuje dlatego, że głębokie odcienie niebieskie lub nasączona czerwień wykraczają poza gamę gamutu SWOP CMYKa (SWOP to skrót od Standard Web Offset Press).

Jak więc otrzymać głębokie kolory?

Rozwiązaniem problemu jest zastosowanie kolorów dodatkowych, czyli takiech, które dodaje się do druku by otrzymać żywsze i bardziej wyraziste kolory. Firmy produkujące farby kolorów dodatkowych to między innymi Pantone.
Nasza firma jest w stanie odtworzyć każdy kolor z zakresu Pantone Color Formula Guide 100 jak i z Pantone Metallic Color Guide. Prosimy wziąć pod uwagę fakt, iż inaczej prezentują się kolory na wydruku na białej kartce papieru, a inaczej na srebrnej powierzchni płyty, na której będą one widziane jako ciemniejsze.

• Pantone 285 to niebieska farba powstała ze zmieszania Reflex Blue (6 części), Process Blue (2 części) oraz Transparent White (8 części). W większości lektur Pantone 285 pojawia się niejednokrotnie jako 285C i 285U. Pantone 285C to Pantone 285 tylko wydrukowany na powleczonym papierze. Pantone 285U to ta sam formuła, ale wydrukowany na niepowleczonym papierze, co odzwierciedla zmieniony nieco kolor. Jeśli przygotowujecie projekt do nadruku na CD to radzimy użyć wersję C, która bardziej pasuje do błyszczącej powierzchni płyty.
• Numery „Pantonowskie” z myślnikami nie są akceptowane. Numer formuły koloru to 3 lub 4 cyfry BEZ ŻADNYCH MYŚLNIKÓW!

Efekt Mory
Przygotowując klisze do nadruku na płytę trzeba pamiętać o zachowaniu kątów rastra w poszczególnych kliszach. By uniknąć efektu mory przy druku dwu- i trzykolorowym musimy zachować różnicę 30 do 60 stopni pomiędzy poszczególnymi kliszami.
Efekt mory powstaje w momencie, kiedy powtarzające się wzory, linie, kółka lub zbiory kropek nachodzą na siebie niezgodnie co powoduje pojawianie się jasnych i ciemnych linii. Jest to bardziej zjawisko optyczne niż obrazowe. Efekt mory uwypukla niedoskonałości w poszczególnych wzorach. Nie pojawią się jednak, jeśli wzory są idealnie dopasowane.

Trapping
Trapping (zalewki) to jedno z najbardziej niezrozumiałych pojęć. Przy druku kolorów potrzebne są oddzielne klisze dla każdego koloru. Duża różnorodność kolorów może spowodować, że poszczególne klisze nieco się „rozjeżdżają”.
Trapping jest istotny w momencie kiedy dwa lub więcej kolorów nachodzi lub zazębia się (patrz ilustracja powyżej). Małe niezgodności mogą być niezauważalne z racji prześwitującego papieru w miejscu styku kolorów, pojawić się może ciemna obwoluta w miejscu gdzie kolory nachodzą na siebie zbyt mocno.

2. Jak przygotować nadruk na płytę ?

Co zrobić jeśli nadruk ma być kolorowy i żeby kolor srebrny był widoczny?
W celu uzyskania efektu srebra na nadruku należy miejsce do tego przeznaczone pozostawić białe i zaznaczyć by na płycie NIE było białego podkładu.
W związku z tym, iż urządzenia wywołujące klisze nie rozpoznają białego koloru to zostanie on niezadrukowany i na płycie będzie widoczny kolor srebrny − tak samo jak ze zwykłą drukarką, która jeśli coś pozostawimy w projekcie białe nie wydrukuje w tym miejscu nic. Trzeba tylko pamiętać, że brzeg płyty nie jest srebrny, tak więc nie uzyskamy pożądanego efektu, jeśli nie weźmiemy tego pod uwagę.

Co zrobić, jeśli chcemy by nadruk na płycie był częściowo biały?
Ponieważ kolor biały jest niewidoczny na wydrukach i projektach jedyne, co można zrobić by go uwidocznić to „troszkę” go zabarwić poprzez użycie koloru PMS. Wówczas jednak musisz się dwukrotnie upewnić czy klisze, które dostarczasz do nadruku na płytę są właściwie oznakowane.

Przygotowując nadruk na płytę musimy pamiętać o minimalnej grubości liter i tekstu.Przy użyciu jednego koloru możemy sobie pozwolić na użycie mniejszej czcionki. W przypadku nadruku wielokolorowego należy pamiętać o użyciu powiększonej czcionki i grubszych liter. W przypadku CMYK zarówno odległość między literami jaki ich wielkość minimalna powinna wynosić 5 punktów. Prosimy unikać serifu, old style'u i lekkich fontów gdyż charakteryzują się tendencją do zacierania szczegółów.

Kiedy używać kolory PANTONE do nadruku na płyty CD?

• Zawsze pod warunkiem, że nie otrzymałeś wyceny na nadruk 4 kolorowy w CMYKu.
• Jeśli chcesz zachować absolutną wierność kolorystyczną w logo.
• Potrzebujesz tylko trzy lub nawet mniej kolorów, nie będziesz przecież drukował zdjęć.
• Chcesz mieć przejrzysty i wyrazisty tekst.
• Chcesz zachować metaliczny efekt.

Kiedy nie używać kolorów PANTONE?

• Przygotowując poligrafię, jeśli nie dostałeś wyceny z ich użyciem.
• Przygotowując projekt w Photoshopie chyba, że jesteś bardzo doświadczonym grafikiem i umiesz używać pliki Photoshop DCS.
• Wskazówka dla zaawansowanych: jeśli używasz dodatkowych łącz przy kolorach punktowych to pamiętaj, że my takich łącz NIE posiadamy. Dlatego lepiej jest przygotowywać wszystko w CMYKu, a następnie wypunktować kolory (np. czarny równa się BIALEMU, a Cyan PMS265).

Nadruk na płytę w CMYK a poligrafia

Przygotowywanie projektu w pełnym kolorze CMYK do nadruku na płytę może się okazać „dość podstępne”. Płyta wykonana jest z plastiku i ma zupełnie inną wsiąkliwość niż kartka papieru. Dlatego niemożliwością jest dopasowanie kolorów CMYK na nadruku i na poligrafii.
TAKT nie ponosi odpowiedzialności za różnice powstałe pomiędzy nadrukiem na płytę w porównaniu do matchprintu. Nawet poprawnie zrobione klisze nie zawsze gwarantują idealną zgodność kolorów.

Logo CD i DVD
Znak firmowy CD należy do Philips Electronics N.V. , logo DVD jest własnością DVD FLLC Licensing Corporation z Japonii.
Nie ma potrzeby umieszczania tych znaków w projekcie, jeśli sobie tego nie życzycie. Jeśli jednak chcecie je zamieścić w swoim projekcie to musicie przestrzegać zasad obowiązujących przy ich użyciu a odnoszących się do rozmiaru, kolorystyki i kształtu.

• Logo musi być biało-czarne.
• Jeśli chcesz mieć białe litery na czarnym tle wówczas otwórz pliki EPS w Ilustratorze, przekonwertuj pliki i zachowaj plik EPS poprzez zaimportowanie go do swojego projektu.
• Kształt musi pozostać niezmieniony, można tylko odpowiednio dostosować wielkość zgodnie z projektem.

Najczęstsze błędy popełniane przy nadruku na płycie CD

• Zbyt szczegółowe gradienty do nadruku, gładkie przejścia tonalne nie są możliwe do uzyskania w sitodruku.
• Zbyt małe nasycenie koloru − poniżej 15%.
• Obrazy lub napisy na wewnętrznej krawędzi, której się nie nadrukowuje.
• Obrazy lub napisy poza zakresem nadruku (na nadruku na CD NIE MA SPADÓW!).
• Kolory PMS niedokładnie oddzielone (wykonaj sam testy sprawdzające rozdzielność).
• Klient nie zapoznał się wytycznymi dotyczącymi nadruku na płycie.
• Klisze wymiarowo niezgodne z wytycznymi.
• Naświetlanie emulsją do dołu (powinno być do GÓRY!).
• Kwadratowe kropki na kliszy powinny być w kształcie elipsy.
• Niedotrzymana liniatura ( max 133 lpi).
• Negatywy a powinny być pozytywy do nadruku na płycie.
• Niedostarczony wraz z kliszami matchprint.

3. Jak przygotować projekt poligrafii ?

Kiedy używać kolorów PANTONE w poligrafii?

• Chcesz zagwarantować kolory logo i chcesz zapłacić więcej!
• Chcesz osiągnąć metaliczny efekt i chcesz zapłacić więcej!
• Chcesz wyjątkowo JASKRAWE kolory na papierze i chcesz zapłacić więcej!

Kiedy nie używać kolorów PANTONE?

• Przygotowując poligrafię, jeśli nie dostałeś wyceny z ich użyciem.
• Przygotowując projekt w Photoshopie chyba, że jesteś bardzo doświadczonym grafikiem i umiesz używać pliki Photoshop DCS.
• Wskazówka dla zaawansowanych: jeśli używasz dodatkowych łącz przy kolorach punktowych to pamiętaj, że my takich łącz NIE posiadamy. Dlatego lepiej jest przygotowywać wszystko w CMYKu, a następnie wypunktować kolory (np. czarny równa się BIALEMU, a Cyan PMS265).

Pułapki w projektowaniu
Każdy przesłany do nas plik z projektem sprawdzany jest przez nas pod względem poprawności przygotowania. Drobne poprawki wykonujemy bezpłatnie. Jeśli jednak okaże się, że konieczne są większe zmiany wówczas poinformujemy Was o ewentualnych kosztach dodatkowych i dopiero po ich akceptacji przystąpimy do dalszej obróbki.
Bardzo ważne jest byś dokładnie sprawdził naniesione zmiany!

Najczęstsze błędy popełniane przy poligrafii

• Brak załączonych wizerunków.
• Strony książeczek nie są zmontowane parami tylko dostarczono każda osobno
• Tekst na grzbiecie wkładki do góry nogami.
• Kod kreskowy zamieszczony na innym niż białym tle.
• Kolory pantonowskie w CMYKu bez uprzedzenia.
• Brak załączonej makiety do wkładek do pudełek, poligrafii i nadruku na CD.
• Zbyt małe marginesy w przesłanych tekstach (sugerujemy 3mm margines).
• Brak spadów w poligrafii.

4. Jak dostarczyć materiały do druku ?

Jak już masz wycenę możesz wybrać jeden z dwóch poniższych sposobów dostarczenia materiałów wyjściowych. Znam kogoś lub sam posiadam Quark Express, Illustratora lub Corela i przygotuję projekt sam według wytycznych TAKTu. Następnie dostarczę je w jeden z dwóch wymienionych poniżej sposobów:

Materiały elektroniczne

1. Opcja A − potwierdzenie mailem − najbardziej ekonomiczny sposób
   
   • Klient przesyła pliki z ostatecznym projektem.
   • TAKT sprawdza projekt pod względem poprawności technicznej.
   • TAKT odsyła mailem PDF do zatwierdzenia przez klienta − bez gwarancji koloru, jest to sprawdzenie tekstu i ostateczna akceptacja.
   • TAKT wyświetla klisze.
2. Opcja B − Matchprinty − całkowita gwarancja
   
   • Klient dostarcza ostateczny projekt.
   • TAKT sprawdza projekt pod względem poprawności technicznej.
   • TAKT przesyła plik PDF do akceptacji.
   • TAKT wyświetla klisze oraz matchprint, który następnie zostaje wysłany kurierem do ostatecznej akceptacji klienta.
   • Klient odsyła podpisane cromaliny
3. Opcja C − Bez matchprintów − ta sam cena co w opcji A ale usługa Expressowa
   
   • Brak cromalinów, szybszy termin produkcji, brak gwarancji.
   • 24 godziny na sprawdzenie błędów.

Klisze i cromaliny

Klient dostarcza klisze i cromaliny − grafik przygotowuje wszystkie materiały wyjściowe do druku poligrafii i nadruku na płycie według naszych wytycznych i wysyła je kurierem do TAKTu na ręce osoby odpowiedzialnej za daną produkcję.

Częste błędy popełniane przy przysyłaniu projektów elektronicznych:

• Klient nie zastosował się do naszych wytycznych.
• Klient nie zapoznał się z wytycznymi, które teraz czytasz.
• Brak załączonych fontów lub fonty nie zostały zamienione na krzywe.
• Obrazki zostały wklejone lub przeniesione do danego pliku, a nie importowane. Dlatego zawsze używaj File/Place lub Import!
• Zbyt mała lub zbyt duża rozdzielczość (sugerujemy DPI 300).
• Suma kolorów w CMYK-u nie powinna przekraczać 320%.
• Pliki zachowane w RGB, JPG, GIF, LZW.
• Pliki czarno-białe (B&W) zachowane w RGB lub CMYK.
• Brak fontów Post Script.
• Błędy merytoryczne: zła kolejność utworów, błędne nazwy, błędy ortograficzne.
• Umieszczanie tekstu w 300 dpi Photoshop, podczas gdy powinny one być umieszczane w plikach tekstowych.
• Nieusunięte elementy, które w trakcie projektowania zostały poprawione.
• Użycie opcji bold nawet jeśli fonty to wykluczają.

Często pojawiające się błędy w dostarczanych kliszach:

• Klient nie skorzystał z naszych wytycznych.
• Klient nie zapoznał się ze wskazówkami dotyczącymi przygotowania projektu CD.
• Brak paserów na przesłanych kliszach.
• Klisze nieopisane kolorami.
• Kolory opisane czcionką zlewającą się kolorystycznie − kompletnie nieczytelne.
• Wymiary niezgodne z wytycznymi.
• Wszystkie dostarczone klisze z tym samym kątem rastra − błąd!!!